dimanche 8 septembre 2013

Lou sièis dou mes d’óutobre à Castèu-Nòu-de-Gadagno…

L'Assouciacioun «  Li Pimpinello » ( que n'en siéu un di pivèu) ourganiso uno chanudo journado au Castèu de la Capello de Castèu-Nòu-de-Gadagno. Chasqu'an, fasèn la chausido d'un tèmo diferènt pèr abourda la bioudiversita loucalo. Aquest' an, vous enmenaren descurbi li planto aurioulado de santeta e li planto magico, que s'agisse de magìo blanco e de magìo bourreto.Pèr apara la bioudiversita, fau perèu parla di bestiouno, e n'aprendrés sus la catarineto, o  bèsti dóu bon-Diéu , e encaro sus touto uno chourmo d'inseite que se dison :   Aussiliàri dóu jardinié .

Vous esperèn noumbrous en aquelo journado!

Dépliant web

 

 

Dépliant web2

vendredi 6 septembre 2013

Dins un mes!

               Affiche-5-10-2013-web

 

Tiatre  prouvençau!

Lou 5 d'Óutobre ( Dissate) à dos ouro dóu tantost, l'Assouciacioun « Lou Pont de Garanço » de Vedeno a counvida La chourmo dóu « Pountin Pantaious » de Parlaren Mountèu pèr veni jouga dins la salo d'espetacle de l'Oustau Assouciatiéu ( Carriero de Verdun, à Vedeno) La chourmo, bailejado pèr l'ami Rougié, nous jougara dos pèço , e d'avanço, sabèn qu'anèn passa un bon moumen. Intrado à gratis, libro participacioun i frès.

I- Li malur de Fifino : D'après Carle Galtier

L'acioun se debano dins la court d'un mas, gaire luen dóu vilage. Sian aperaqui en 1950. Fifino, vèuse despièi tres an arribo pas à tout faire, entre l'obro de la terro, l'abalimen di porc e lou travai de l'oustau. Vuèi, es encaro mai despoutentado que de coustumo : a fa souna lou mege pèr eisamina sa chatouno de dès an. Mai terrourisado à l'idèio de se faire regarda, la pichoto s'es enfugido... E quouro arribo la grand, la « memei », se dison que n'i aura belèu pas proun de soun plan e soun óuptimisme pèr tout aplana.

2- Pauro Fonso : Sus uno idèio óuriginalo de Louvis Mathieu, autour gardès.

Sian ènco d'un parèu de païsan, is enviroun de 1955, quauco part dins lou campestre de la Coumtat.

Au leva dóu ridèu, se demandan pèr quete resoun Fonso es tant despoutenta, se toursènt li man e parlant soulet dins la salo coumuno. Aurié besoun de crida ajudo, se véi proun, mai segur, i'a ges de telefouno, e quicon que saben pas l'empacho de sourti. Es-ti que quaucun vai veni e pica à la porto ? O alor es-ti que sa mouié, Nourino que se devino aqui tras que bèn procho darrié la paradouiro arribara à desembouia la situacioun ?

Vous n'en dise pas mai pèr pas desvela l'entrigo...

jeudi 5 septembre 2013

Lou journalet dóu Pont de Garanço N°26: Setèmbre 2013

 

Setèmbre emporto li pont

O bèn agoto li font

 

Li planto e si mistèri.... ( la seguido!)

Dins lou journalet dóu mès de Jun, aviéu coumença de vous parla de tóutis aquèli planto que un cop soun magico, un cop diaboulico, planto qu'an lou poudé d'apara d'un fube de malastre coume lou tron, li malesperit, la malo-uiado, lou demounige, li mascarié....

Pèr countunia, vous vouliéu parla di planto que soun noumado dins la biblo o aurioulado de santeta. Vous parlarai de segur pas de tóuti, amor que n'ia cènt trento ! Pèr coumença, s'anan interessa au simboulisme de l'amelié, qu'emé si flour d'un blanc inmacula evouco la Santo Vierge, e bono-di si fru escoundu e apara dins sa coco simbouliso tambèn la maternita. Un jouvenome nouma Valentin avié miraculousamen rendu la visto en uno chato que s'èro amourousido d'éu ; malurousamen, Valentin mouriguè, e la chato, pèr lou gramacia, plantè un amelié sus soun cros. Es pèr acò que Sant Valentin fuguè nouma lou sant dis amourous e celebra au mès de Febrié, quouro flouris l'amelié. Li dragèio que se manjon pèr li batisme e li maridage n'en soun encaro d'óufrando simboulico. Dins la biblo, se dis que Jacob baiavo de rampau d'amelié à si fedo pèr n'en favourisa l'acoublamen. I'a tambèn l'istòri dóu bastoun d'Aaroun, que Mouïse descurbiguè qu'avié greia, flouri e carga d'amelo.

La biblo parlo tambèn de l'óulivié que simbouliso la pas. Es lou proumié vegetau cita dins l'istòri dóu mounde, quouro Nouè vèi la couloumbo s'entourna de soun secound viage foro de l'arco em'un rampau d'óulivié dins lou bè. Dins la tradicioun catoulico, li rampau d'óulivié soun benesi avans Pasco e counserva dins lis oustau coume talisman countro lou fóudre. Me ramente qu'au nostre, n'i' en avié toujour de penja à la paret, e ma maire n'en roumpié un brout que fasié crema tre que lou tron coumençavo de s'ausi ; em'acò erian tranquile. Me souvene tambèn qu'à la festo di rampau, s'óufrié is enfant de brout d'óulivié garni de fru counfi e de lipetarié ; en aquéu moumen lou simboulisme dóu presènt nous interessavo pas, es à l'ouro d'aro que me revèn en memòri...En mai d'acò, l'óulivié ei bèn l'aubre emblemati de la Prouvènço, bono-di sa frucho e soun òli. Dins la Biblo, coume dins lou Couran, l'óulivié tèn sa plaço. Es l'aubre benesi dóu proufèto e soun òli lou sourgènt de la lus divino ; se dis que l'óulivié s'atrobo au paradis à coustat de la figuiero e dóu mióugranié.

Mai pèr reveni sus terro, vous parlarai mai di « marridis erbo », li que derrabès dins vÒsti jardin, n'i a pamens que se dison planto magico. Tenès, d'eisèmple, lou lacheiroun, iéu me n'en coungouste, mai sias noumbrous à lou derraba, ei tambèn uno planto « magico » e se disié que de n'en carga un brout à sa boutouniero permet de courre sènso s'alassa. E l'amaranto ( blet bastard), dison qu'es uno planto amado de Diéu ; belèu qu'es pèr acò que crèis de pertout ! Es uno planto tras que bono à manja, countèn de vitamino, d'ouligou-elemen, e ei drudo en prouteino vegetalo, qu'aquèli vous faran pas mounta lou taus de coulesteròu !

E l'isop, la couneissès ? Es uno planto tras qu'aroumatico, autro-fès forço presado, aro a cabussa dins l'oublit. Planto sacrado dis Ebréu, ei noumado douge cop dins la biblo, èro emplegado dins de rituau de purificacioun.

Encaro uno, avans que de pausa la plumo ( o pulèu la rato de l'ourdinatour!)uno que devès counèisse : lou rasin de serp, o rasinet ( en latin : sempervivum tectorum), es uno planto di sucouso que si fueio fan coume de pichot cachofle ( quouro erian pichot jougavian à faire semblant de li faire couire dins nÒsti tarraieto) A l'age- mejan èro presado pèr si vertu medecinalo, sougna li blessaduro ; se n'en trouvavo dins tóuti li jardin. Adeja au siècle VIIIèn figuravo dins lou Capitulàri de Villis demié li setanto planto que falié faire veni dins li doumaine reiau. Avié reputacioun de crèisse sus li téulisso pèr apara lis oustau dóu fóudre e àutri malastre.

Per acaba moun prepaus, vous parlarai mai de l'artemiso ( absinte de Sant-Jan, aussènt-fòu) Es encaro uno di planto de la Sant Jan e la fau culi au moumen dóu soulstice d'estiéu pèr prouficha au miès de tóuti si vertu. Antan èro regardado coume magico, passavo pèr èstre un talisman contro lou lassige. Pline counseiavo de n'en pourta toujour un brout, que siègue coume jarretiero o dins li soulié. Lou prouvèrbi disié :

« Se sabiés li vertu de l'artemiso

N'en garniriés l'orle de ta camiso »

o encaro :

« Se l'ome sabié ço qu'ei l'artemiso

N'aurié toujour entre car e camiso »

Pèr n'en parla encaro, sariéu urouso de vous aculi lou 6 dóu mes d'Óutobre ( es un dimènche) au castèu de la Capello à Castèu-Nòu-de Gadagno. Lou prougramo coumplèt sara pièi difusa sus lou blog:http://blogdemagrand.blogspot.fr e à dispousicioun à l'oustau assouciatiéu de Vedeno. A bèn-lèu !

Michello

Quatre planto “magico”: de gaucho à drecho:

1- Isop

2-Lacheiroun

3- Amaranto

4- Artemiso

 

    Image

 

Erbourisacioun dins lou « Segala »

Erian sièis, tóuti afouga de boutanico, e partiguerian, à la fin dóu mès de Mai, pèr erbourisa dins aquéu rode de l'Aveiroun. En passènt à Sant Leons, se sian arresta pèr saluda la memòri de Jan-Enri Fabre davans soun pichot oustau ; queto esmougudo de vèire li rode ounte, enfantounet adeja ,courrié darrié li bestiouleto ! Arriverian à Naucelle sus lou cop de cinq ouro de vèspre ; es un païs que vous pren au cor e que vous lacho pus ; un païs de courbo douço mau-grat si cubert pendoulous, un païs d'autis erbo, de camin founsu, de riéu boumbissant sus li roco negro. Un tèms de plueio e de fre, mai de gènt au cor grand dubert, de sourrire e de joio.

Noste jouine guide pintouresc, Vincèns, emé soun poulit acènt dóu païs, nous faguè vesita la Bastido Reialo de Sauvo-terro de Rouërgue ; vesito estranjo, au calabrun, dins li carriero deserto, acoumpagna pèr un cat que lampavo sus li parabando di dougo, cat negre, apareigu e despareigu dins la nue...

L'endeman de matin, Vincèns nous acoumpagnè dins un camin, ounte lou « respounchous »* es aboundous ; aqui me vous fau dire qu'eilabas, se n'en coungouston, e noste guide èro tras que fièr de nous faire descurbi aquéu rode. Nous encaminarian emé quatre dono dóu vilage que voulien descurbi li planto sóuvajo que crèisson au siéu. S'avisarian lèu que lou cantounié èro passa pèr nous desgaja lou camin , mai avié culi tóuti li respounchous ! Mau-grat la plueio que decessavo pas, avèn countunia noste camin e nosti culido. En un moumen, veguerian uno planto que se dis : « avelano de terro » ; un cop derrabado, Ioulando la recouneiguè e s'escridè : «  l'arnichol ! » e se ramentè ço que ié disié sa grand : «  as ta ren, vai manja d'arnichol » ço que voulié dire : «  se as fam, as que d'ana culi d'avelano de terro » Alor, ensèn, faguerian uno pèu de rire : me parlavo dins soun patoues rouergas e iéu, ié respoundiéu en prouvençau, e la plueio nous rajavo sus la caro coumo de lagremo de joio. Trempa e jala jusqu'i mesoulo, avian previst de manja noste croustet à la sousto de quauco granjo, mai uno di dono, Mariliso, nous counvidè à veni manja au caud dins soun oustau : avié tout previst e faguerian un repas de rèi, emé d'especialita loucalo coumo li tripous, à se n'en lipa li det.

E avèn coum'acò countunia d'erbourisa mau-grat la plueio ; un jour avèn fa l'inventàri boutanico tout à l'entour de la grand plaço dóu vilage, eisèmple de la bioudiversita dins si darrié retranchamen : la que resisto au betum, au quitran e i penèu di veituro : cicourèio, gau-galin, lacheiroun, coucoureleto, erbo de cinq costo, etc...Pièi, dins lou jardin de Marité avèn culi pèr faire uno ensalado sóuvajo , touto meno de fueio qu'avien pas esta derrabado pèr lou jardinié, un vertadié mesclun prouvençau, e l'avèn manja tóutis ensèn dins nosto estudio, acoumpagna de fege gras e àutris especialita que nostis amigo avien aducho.

Un jour, en ribo d'un camin, veguerian de blavet dins un champ de segue ! N'aviéu pus vist despièi de long-tèms, es touto moun enfanço que repareissè, emé si champ de blad ounte se mesclavon li margarido, li blavet, li gau-galin, li niello, que culissiéu à brassado...

Au debana di vesprado, d'ùni o d'àutri nous venien rejougne e regardavian mai li fotò di planto culido, n'en parlavian, e poudès pas saché coumo aquèli gènt èron urous d'agué descurbi touto aquelo richesso boutanico que counèissien pas, au siéu. Fuguèron de moumen tras que calourènt e amistadous. Es acò, vertadieramen, la magio di planto... Aro, avèn vira la pajo, mai sabèn que quaucarèn de nàutri es resta eilabas ; aquéu païs, aquéli gènt, acò s'óublido pas..

Michello

* Lou respounchous : Es li jouino grèu d'uno planto forço espandido eilabas, dins de rode frès e subre-tout en terren acido ; se dis «  tamisié , sage-màri, selet de Nosto-Damo » ( Soun noum scientifico es :Tamus communis ) tóuto la planto es tóussico, leva d'aquéli grèu, à la primo, que se manjon coumo d'aspergo.

     DSCF1668 Web

Li cardo de Simoun

Tre l'age de sege an, erian uno quingeno que deciderian de festeja pèr lou revihoun de l'an nouvèu. Nous falié trouba lou rode; se capitavo que li gènt de Charloun avien un lougamen de libre dins lou vilage. La coumpousicioun dóu rebalun fuguè entrepachouso. Pèr la cardo, demanderian à Simoun, mai nous li faguè paga ! L'annado venènto, au moumen que Simoun sousterravo si cardo, un di nàutri, mai counneissènt de la poulitico nous espliquè que Simoun èro tras qu'à drecho ; avié l'abourrimen dóu rouge e touleravo à peno li fiò de pousicioun de sa camiouneto ! A nue falido, un coumando desterrè li cardo, enlevè lou journau que Simoun n'en enviróutavo li costo pèr que la terro li pourriguèsse pas. Bèn de segur, èro lou «  Meridional », journau de drecho, que fuguè remplaça pèr «  La Marseillaise », journau coumunisto, la terro replaçado à la cauto-cauto. Ni vist ni pres !

La vèio de Nouvè, Simoun arribè dins lou champ pèr recourda si cardo. Quouro veguè «  la Marseillaise », passè à la cardo seguènto, e à de rèng... S'entournè au siéu.

  • E li cardo ? ié mandè sa mouié ,

  • tÓuti pourrido !

  • Pourrido pèr èu, mai pas pèr tóuti ! La coulour d'un journau a ges d'incidènci sus la qualita di cardo, nimai sus la qualita dis ome, bèn de segur.

Leva dóu libre de Robert Coste : «  Ecoutez, les petits »

Revira pèr lis escoulan dóu «  Pont de Garanço »

 

Sus Rose....

Divèndre, lou sèt dóu mes de Jun, se sian embarca sus lou «  Mirèio », en Avignoun, i lèio de l'Oulo. Lou tèms èro emé nàutri ! Tant lèu que lou batèu s'aluenchè dóu quèi, anè vira darrié lou pont Sant Benezet, pièi nous vaqui navigant devers Arlo. D'aquéu tèms, avèn begu e manja ; vaqui lou rebalun : vin muscat de Baumo de Venisso em'uno veirino de crèmo de bledo-rabo roujo, e quàuqui bescue sala. Pèr countunia, un tian de liéume , pièi un tros de pèis en sausso em'un escrachun de tartifle, em'acò un tros de froumage emé quàuqui fueio dóu « regale di cacalaus ». E pèr acaba, uno pastissarié e lou cafè. Erian arriba en visto de la resclauso de Bèu-Caire. Lou bastimen dintrè dins la passo, e un cop li porto barrado, l'aigo faguè descèndre lou batèu de quinge mètre de

      IMG_3883

founs. La manobro fenido, li porto se durbiguèron, e nous vaqui vougant en direicioun d'Arlo , passant davans lou castèu dóu Rei Reinié à Tarascoun, e de l'autro man dóu Rose, li bàrri de Bèu-Caire. Pièi, nous vaqui arriva en Arlo ! D'ùni mountèron dins lou pichot trin pèr vesita la vilo, d'àutri faguèron la vesito de la vilo d'à pèd. D'àutri, encaro, mai las, faguèron pauseto dins un pargue. A quatro ouro dóu tantost, nous vaqui mai embarca pèr la remountado dóu flume.

                  IMG_3880

 

La remountado fuguè mai longo que la davalado ( uno ouro de mai) que la davalado, amor que fau naviga contro-aigo. Erian tóuti istala sus lou pont pèr miès aprouficha dóu païsage : repassa la resclauso, e aquest cop avèn vist lou bastimen remounta de quinge mètre d'aut. A man drecho, avèn entre-vist lou moulin de Mèstre Daudet, pièi, après, l'abadié de Sant Michèu de Férigoulet ; un pau mai liuen, passerian davans l'ajustado entre Rose e Durènço, e, plan-planet, arriverian en visto dóu Palais di Papo.

D'enterin que fasian la remountado, sounjavian au tèms que Rose èro un flume indountable, coumo lou countavo Fréderi Mistral dins soun « Pouèmo dóu Rose », emé tóuti li dangié de la navigacioun, e lis inoundacioun di vilo e vilage que lou bordon tout de long.

Lis escoulano dóu Pont de Garanço

Lou Rose, emé sis oundo lasso,

E dourmihouso, e tranquilasso,

Passavo ; e regretous dóu Palais d'Avignoun,

Di farandoulo e di sinfòni,

Coume un grand vièi qu'es à l'angòni,

Éu pareissié tout malancòni

D'ana perdre à la mar e sis aigo, e soun noum.

Frédéric Mistral. Mireille. Chant X.

     IMG_3876

N.B : S’avès uno istòri à nous counta (meme en francès), esitas pas : Nous agradarié de la bouta sus aquest journalet.

mercredi 3 juillet 2013

Association “Lou Pont de Garanço”

Manifestations prévues pour finir l’année 2013 et commencer 2014

 

 

 

Samedi 5 Septembre 2013 : reprise du cours de provençal à 17h30

Samedi 7 Septembre 2013: 10 à 17h : Place du Petit Pont : Journée des Associations

Samedi 5 Octobre 2013 à 14h : salle de spectacle de la Maison des Associations : Théatre avec «  Lou Pountin Pantaious » de Parlaren Mountèu. «  Li malur de Fifino » suivi de «  Pauro Fonso »

libre participation

Samedi 9 Novembre 2013 : Sortie en car à Nyons. Départ de Vedène à 9h. Visite de la fabrique de scourtins, à Nyons. Repas à Plaisians ( proche Nyons) Retour à Vedène vers 18h. ( tarif non fixé à ce jour)

Samedi 7 Décembre 2013 à 12h : salle Capeau : repas provençal et animation musicale. ( tarif non fixé à ce jour)

Fin Janvier ou début Février 2014 date à fixer), Assemblée Générale de l'Association à la Maison des Associations, avec la traditionnelle galette des rois.

Vendredi 7 Février 2014 à 20h30, espace du Lavoir : Soirée Poético-provençale : Mistral, lou Maianen. Par Pierre Verdet. ( en français) Libre participation

Samedi 26 Avril 2014 ( à confirmer) à l'occasion du Printemps de la Maison des Associations, conférence de Michel Mazan : « Histoire de la Révolution d'Avignon » Entrée libre.

Pour toute info, joindre la secrétaire de l'association : 04 90 22 00 83

samedi 22 juin 2013

Se voulès passa un moumen tras qu'agradiéu….

 

Lou dijòu 27 de Jun, à 21 ouro , à la salo Bardi de Vedèno, se debanara uno chanudo vesprado, à l' óucasioun dóu Festenau di Dindouleto , dóu 25 au 29 de Jun.

Pèr coumença la serado, escoutaren un pau de musico emé lou group «  Cortesia » ( musico tradiciounalo prouvençalo, e d'àutri, ispirado di musico di troubadou).

Pièi, à 22 ouro, la chourmo dóu «  Pountin pantaious » de Parlaren Mountèu, beilejado pèr l'ami Rougié, nous jougara uno chanudo pèço de tiatre prouvençau : «  Lou Lotò »

E vous pode afourti que regretarés pas voste vesprado !

Pèr d'entre-signe, souna au 04 90 31 07 75

Intrado d'à gratis, li bihet se prendran sus plaço.

 

Photo 022

samedi 8 juin 2013

Lou journalet dóu Pont de Garanço N°25: Jun 2013

 

Soulèu de Jun

rouino degun

Li planto e si mistèri....

Au debana di siècle, coume li gènt avien que li planto pèr se sougna , li couneissien tras que bèn, e aro , tout acò l'avèn óublida....

A l'age-mejan, praticavon la teourio di signaturo, valènt à dire di similitudo ; d'eisèmple : la dindouliero, que vous n'en ai dejà parla, countèn un la espès e jaune que semblo un pau la bilo ; alor disien que se semblo la bilo, dèu èstre bon pèr sougna lou fege. Mau-grat que siegue tÒussi, lis analiso chimico an revela que countèn de sustànci que podon èstre bono pèr lou fege. Es la memo causo pèr lou trescalan, que se dis tambèn « erbo de milo-trau, erbo de l'òli rouge, erbo de Sant-Jan,  erbo dóu muertre» Se regardas aquelo planto à contro-jour, vous semblara que si fueio soun traucado ; en realita, es de glando menudeto que countènon d'òli ; alor an sounja que devié èstre bono pèr sougna li trau, li blessaduro ( erbo dóu muertre!) Es coum'acò qu'an agu l'idèio d'alesti la famouso «  òli rouge » que dins lou tèms, tóuti avien au siéu pèr sougna li blessaduro, lis escarto, lis entre-tai, li tigno, e que sabe encaro ! Pèr alesti aquel'òli rouge, se dis que fau culi lou trescalan en flour, lou matin de la Sant-Jan, e lou faire macera tres semano de tèms au soulèu.

Mai es aqui que tout se coumplico : aquelo planto es une planto soulàri, estènt que si petalo soun jauno d'or e sis estamino semblon li rai dóu soulèu e qu'en mai d'acò la fau culi au moumen dóu soulstice d'estiéu quouro lou soulèu es à soun apougèu, aquelo planto soulàri pòu favourisa de bruladuro de la pèu ! Se dis qu'es foutousensibilisatriço. Es un paradosse, amor que sougno ço que fai veni ! Aquelo planto, que ié dison tambèn «  casso-diable » se disié que n'en falié pendoula un bouquetoun dins lis oustau o lis estable pèr s'apara di mascarié, e dins d'ùni rode, dins lou rite de la Sant-Jan, fau sauta lou fiò em'uno tijo de trescalan dins la man.

Autri-fès, li gènt èron tras que creserèu, amor que pèr un fube d'evenimen, o d'auvàri, avien gès d'esplicacioun, alor cresien à l'intervencioun di sant o di masco e s'ajudavon di planto pèr s'apara dóu demounige. I'avié l'aussènt qu'avié reputacioun de gari li pougneduro di serp verinouso, l'aïet qu'aparo di masco, di tiro-sang e meme dóu diable , l'angelico qu'escounjuro dis enmascacioun, l'artemiso qu'aparo de la malo-uiado e di marrit esperit, lou calamendrié, lou lausié e l'óulivié que vous aparon dóu fóudre ( lou tron!)

Mai anas pas sounja que i'a que li mascarié que m'agradon ! Lou mès venènt, vous parlarai di planto que soun aurioulado de santeta, li que se n'en parlo tambèn dins la Bible. E vous dirai que se n'en voulès saupre un pau mai sus la reputacioun di planto, vous counvido à veni vèire l'espousicioun boutanico que siéu en trin d'alesti pèr lou 6 dóu mes d' Óutobre à Castèu-Nòu de Gadagno.

N'en parlaren mai

Michello

 

                   image

Lou trescalan, o casso-diable, erbo de milo-trau…..

          image

Artemiso ( à gaucho) e aussènt

 

Li magnan

Ah, li magnan ! De l'abalimen de mi grand, me n'en resto qu'un souveni brusènt: lou tarabast de centeno e de milié de meisselo mordènt d'uno soulo vouès dins li fueio d'amourié.

Queto cadènci infernalo, quete galavardige pèr transfourma en tant pau de tèms aquéli belli fueio vernissado , tant grando qu'uno man, en esqueleto de nervuro!

En anant cerca bèn liuen dins ma memòri, li souveni, li sensacioun óublidado revenon à la surfàci, coume d'erso redoulant dins li prefoundour de la mar e rejitant sus lou ribeirés, augo e couquiho.

Li magnan ! Tenien tout lou secound estànci de « la curo » qu'èro l'estremita d'uno bastisso inmènso s'aubourant coum'un bàrri sus lou pendis de la colo, après agué serpateja long-tèms demié li champ de cerealo maigro e li lavandin. D'en bas, erias pivela pèr l'austerita de la bastisso que durbié au nord-ouèst pèr uno fenestro à mountant, subre mountado d'uno autro fenestro simplo, di paramen de pèiro. Se i 'entravo pèr un pountin de pèiro moussudo e desjountado ounte li coucoureleto e erbo daurado avien trouba uno terro acuiènto, acoumpagnado d'eici, d'eila de quàuqui mato d'espargoulo.

Arriva sus lou pountin, passa l'encastre de pèiro de taio, à man drecho, uno porto en bos, enormo, que sa clau tenié pas dins uno pocho. Dins aquéu grand membre bèn alena secavon cambajoun e saussissot pendoula souto un plafoun à la franceso, e à l'autre bout, li reservo de gran, entre de separacioun de gip e de bos gausi pèr de deseno e de deseno d'annado de carga e descarga de sa lourdas . En fàci d'aquelo intrado, un escalié proun delabra; d'un trau, dins la cantounado amave d'espincha lou chivau dins soun estable, just en souto.

Arriva davans la porto de la magnanarié, falié faire silènci e intra de garapachoun: li magnan que semblon gaiard soun au verai d'èstre cherescle qu'un courrènt d'èr o uno fueio umido poudien faire mouri.

Insoucitouso de ço que precedavo l'espelido di grano, troubave miraculous de li vèire, un jour, vermenoun menudet foro de si coco, au moumen meme que li jouini fueio d'amourié souto la caresso dóu soulèu fendien elo tambèn soun courset estré pèr desplega au grand jour soun verd delicat. Me figurave que l'alen printanié arriba fin qu'éli, èro vengu ié dire plan: «  Anen, es lou moumen de veni pèr coumpli voste cicle ».

E aqui coumençavo l'obro di magnanarello; li proumié jour, la culido se fasié dins lou foudau de la grand; chausissian li pu poulidi fueio, tant delicado que nòsti magnan; pièi lis un e lis àutri creissien.

Un bèu jour, hoi souspresso ! Li magnan èron tóuti paufica dóu meme biais, e un cop acabado sa preguiero, se boutavon mai à manja em'uno voio recoupado. Aqui, lis afama leissavon rèn; èro à pleno banasto de vege que falié culi la fueio, quihado sus d'escaleto, e sènso relàmbi. Pièi, de segur après un nouvèu signau, s'arrestavon mai de se nourri..

La grand m'avié menado em'elo coupa de branco de ginesto qu'alougavo sus lis estagiero en me disènt: « es lou moumen , van de segur coumença de mounta » ; coume uno proucessioun, li magnan s'encaminavon devers li branco, ounte, entre li ramo, s'anavon embarra dins si pichot nis de sedo.

Ço que me ramente perèu, es de la moulounado de pichÒti peto negro, seco coume de grano, qu'aquèli bestiouno poudien proudure; la grand li fasié toumba dis estagiero em'uno escoubeto de ginesto, e petejavon sus li mavoun coum'uno raisso.

Eici, li magnan s'abarissien pas pèr la sedo, mai pulèu pèr la « grano », valènt-à-dire sis iòu, qu'anavon prouvesi d'autris abalimen. Ansin, ai agu la chanço de vèire quàuquis un d'aquèlis estrangi parpaioun que noun podon voula pèr ana , souto li rai carenchous dóu soulèu, descurbi lou mounde acoulouri di flour e s'enebria de sa melico.

De deseno d'annado mai tard, aquelo bastisso siguènt à vendre, l'ai croumpado pèr n'en faire moun oustau; e à chasque cop que n'en franquissiéu lou lindau, chaurihave, e me semblavo d'ausi, encaro, eilamoundaut, lou tarabastous crussimen d'aquèli meisselo abramado.

Michello

 

   image

  Coucoureleto o escudet  dins uno muraio

« G » coume « garder »

Garder un enfant garda un pichoun

Garder l’entrée d’un château garda l’intrado d’un castèu

Se garder de la chaleur se garda de la caud

Et garde-toi de parler ! e taiso-te, que !

Garder des souvenirs garda de souveni

J’ai gardé la maison au village ai garda l’oustau au vilage

Garde ton manteau, il fait frais ! gardo toun mantèu que fai fre !

Lou médecin m’a gardé une heure en observation lou dóutour m’a tengu uno

ouro pèr m’óusserva

je n’arrive pas à conserver des oranges, elles moisissent d’arange n’en pode

pas teni, que mousisson.

Garder son sérieux resta serious

Garder la chambre resta au lié

Garder ses distances se teni à despart

 

Lou Momond e lou porc de Marsault

Pèr cop d’asard, lou « Popo » s’entournavo d’encÒ lou Marsault que se i’ èro tuia lou porc ; en routo, rescountrè lou Momond e se boutèron à barjaca dóu porc, de soun pès qu’es pas de crèire, de si cambajoun redoun ; bèn talamen, lou Momond enfourquè sa bicièucleto e s’endraiè vers l’oustau dóu Marsault.

Quouro arribè, èron en trin de lou rascla ; se sarrè d’èli en ié diguènt que i’anavo dire soun pès : sa metodo es unico e infaliblo.

Sourtiguè alor de soun pouchoun uno feissello ; mesurè lou vèntre de la bèsti, avalourè la distànci de sa coua à sis auriho e après un moumen de refleissioun,

anounciè soun pès eisat ; lou couquin, d’acÒ n’èro segur, bord que lou « Popo » i’avié di.

Après un moumen de souspresso, lou Marsault e si coumpan coumprenguèron que lou Momond s’èro trufa d’èli.

Lou Momond èro un ome qu’avié que d’ami : se vesié de longo en trin de barjaca dins lou vilage vo dins la mountagno amé li gènt que rescountavo.

Uno fès, moun paire me diguè d’èu : «  Touto la journado, dira de messorgo, mai jamai de mau de quaucun, ço que fai li grands ome ».

Amé « Marco », travaiavon li vigno ; prenien soun tèms ; mai èron bèn aliscado.

Bon pescaire e fin cassaire, la presenço de forço gibié e de pèis dins li Sorgo óucupavo uno grando partido de soun tèms : èro un fin cassaire de tourdre à l’espèro dins li poste de Piecaud.

Pèr faire crèire i gènt qu’avié fa casso, avié estaca uno pato de lapin à soun carnié e ansin traversavo lou vilage countènt encaro un cop de n’engarça mai d’un.

Mouriguè encÒ sa fiho foro lou vilage e tout lou vilage ié rendeguè un oumenage calourous.

Andrielou

BÒni vacanço amé de soulèu plen la biaisso!

N.B : S’avès uno istòri à nous counta (meme en francès), esitas pas : Nous agradarié de la bouta sus aquest journalet.

dimanche 26 mai 2013

Lis escoulan

Pèr la darrièro lèissoun de prouvençau dins lis escolo de Vedeno, aquesto carto touto simplo mai tras que toucanto me fuguè remeso, n’en fuguère tout destimbourla.

Fau countunia, e belèu qu’un jour respelira nosto lengo!

                                                MichèuImage