mercredi 13 février 2013

Venès noumbrous pèr passa un moumen agradiéu e amistous!

Affiche Char A4 pour web

Counferènci-Diapourama

« Reinié Char, l'ome revóuta »

Vint e cinq an de tèms, Glaude Lapeyre es esta au toco-toco emé lou pouèto Reinié Char, «  Fraire de Camin ». Après sa despartido, enfeta pèr li » Char es à sèns cubert », « Char garçavo li vesitaire deforo », « Char èro verinous », o d'àutri, que la prèsso escampihavo e qu'èron repeti...d'autant mai qu'en aquest siècle la pouèsio es messo à l'escart pèr li media, lis editour, li libraire....

Glaude Lapeyre a pres soun bastoun de roumiéu pèr adurre li pouemo de Char en aquèli qu'an pa'gu la chabenço de lis acara.

Lou fai bono-di l'ajudo d'un diapourama, emé de «  coumplice », de leituro, coumentàri, discussioun. La counferènçi s'adreisso en chascun, la pouesio pòu pertouca tóuti lis individu : lou pastre, l'astrounomo, lou matematician, lou cavaire de rabasso, vièi e jouine...

La counferènci s'entitulo : » Char, l'ome revóuta » ; es uno guinchado en Aubert Camus, en grando amista emé lou pouèto.  Glaude Lapeyre

(revira en prouvençau pèr Michello)

mardi 5 février 2013

Lou journalet dóu Pont de Garanço N°21 Febrié 2013******** Ges de mes de Febrié sènso flour d’amelié

image

 

image

« Amé tu, li matematico parèisson simplo ! Me semblo qu’ai tout coumpres ; vau ensaja de faire l’addicioun seguento 11111+ 1101 ; me diras se m’engane ; vau tambèn cerca en baso 10 ço que representon aquèli chifro ; crese que vas fini pèr me faire ama li matematico » diguè lou Dardar que sus un papié fasié dejà si proumié calcul.

Aurès la respounso dins lou numero seguènt de noste journalet. Aprendrès tambèn à faire de multiplicacioun en baso 2.

Michèu

« D » coume « dehors »

Rester dehors demoura deforo

Dehors ! foro !

Jeter quelqu’un dehors jita quaucun deforo

Partir en dehors du pays s’enana en deforo dÓu païs

Passons par dehors ! passen pèr deforo !

Le dehors et le dedans lou deforo e lou dedins

Reste en dehors de cette dispute ! tèn-te foro d’aquesto garrouio !

Sous des dehors tranquiles, sèmblo tranquile, mai es un boulegoun

c’est un impatient

Pichot'istòri vertadièro !

Aco se passè i'a quàuquis annado en Avignoun. Uno de mis amigo, Ano-Mario, travaiavo encò d'un marchand de vèituro, em'uno dono que venié dóu Nord, que ié disien Ugueto. Emé si coulego, se trufavon un pau de soun acènt...

Un jour, Ugueto demando à Ano-Mario : «  avèn- ti un rendès-vous, à dès ouro ? » e Ano-Mario, qu'es uno prouvençalo de la bono, ié respoundeguè : «  i'a degun ». Lou tèms passo ; pièi vèi Ugueto, un pau soucitouso que ié vèn coum'acò : « Es pas vengu ! »

E Ano-Mario, souspresso, de ié respondre : «  « Mai qu ? » E elo : «  Mai , lou que m'as di, Moussu Degun ! » Imaginas un pau coum'Ano-Mario, estrassado dóu rire, se despachè d'ana counta 'cò à si coulègo ! E à moun avis, Ugueto, de segur que se souvèn , aro, de ço que vÒu dire « degun »

Michello

Ma grand, Anaïs

Me semble que l'ai toujour visto, touto de negre vestido, que tricoutavo sènso fin de debas negre, assetado dins soun fautuei, à man drecho dóu pèile.

Darrié elo, i'avié un cadre pendoula à la muraio, emé soun diplomo e sa medaio di famiho noumbrouso. Avié agu dès enfant.

Anaïs avié la renoumado de pousqué gari un fube de causo, e li gènt la venien vèire de luen. D'èisemple, garissié li bruladuro, l'aviéu visto faire e acò me pivelave : remplissié uno bolo d'aigo fresco que plaçavo à coustat dóu brula, pièi, de soun dèt traçavo uno crous sus la plago e remiéutejavo de preguièro ; e tant lèu, la bruladuro s'esvalissié ; e iéu, assetado à soun coustat, assajave d'ausi ço que disié. Un jour, ié demandère de m'esplica coume fasié ; me respoundeguè que me lou poudrié dire que quouro sarié sus soun lié de mort.

En mai d'acò, li gènt avien fisanço en elo e la venien vèire pèr ié demanda de counsèu. I'avié toujour de mounde dins soun oustau, e aviéu plasè à escouta ço que se racountavo ; alor, en sourtènt de l'escolo, i'anave lèu faire un tour, èro just dous oustau pus luen. En travessant la placeto, alucave un pau ço que fasié lou manescau, eilabas, au founs de soun ataié negre, e vesiéu la forjo rouginasso e badanto que me semblavo qu'èro l'infèr coume lou vesiéu dins moun libre de catechisme. E lou manescau qu'atubavo la forjo emé lou gros boufèt, belèu qu'èro lou diable , emé soun foudau de cuer? Quàuqui-fès èro deforo à ferra un chivau, e i'avié uno óudour espaventablo de bano rabinado ; pin, pan... i'enfounçavo de clavèu dins li bato, e lou chivau se lèissavo faire, tout just se boulegavo un pau la tèsto pèr cassa li mousco. Dintrave à la lèsto encò de la grand pèr me rassegura. Anaïs èro toujour à tricouta si debas à man dóu pièle.

Amave bèn soun oustau e si mistèri ; dins lou membre ounte restavo la majo part dóu tèms, i'avié un pichoun placard escoundu dins un recantoun ; èro lou placard di douçour, e n'en sourtié quàuqui-fès, de pasto de coudoun o de vin d'aranjo que nous vuejavo dins de pichoun vèire blu pas pus grand qu'un dedau. Oh, d'aquèu vin d'aranjo, perfuma e dous, èro un chalo vertadié quouro vous raiavo dins la bouco ! N'i’avié pamèns pas pèr s'encigala...

Mai ço que me pivelavo lou mai, èro la cousino : un membre un pau sourno, esclara pèr uno pichoto fenèstro un pau auto que dounavo sus la court. Au dre de la porto, i'avié un vièi eiguié de pèiro, couifa d'uno estagiero ounto èron arrengueira de peiròu de couire. De l'autre coustat, trounavo uno grando chaminèio, e au bèu mitan dóu membre, lou sòu fasié uno gibo, lou malounage avié peta e l'avien pedassa emé de mourtié ; èron li racino dóu tihòu de la cour que cercavon à rintra dins l'oustau , e moun grand plasé èro de dansourleja sus aquelo gibo.

Revenènt dins lou courredou, passa la grosso porto d'intrado, i'avié à man drecho un grand membre toujour pestela ounte trounavon de veissèu e de bouto ; crese qu'en uno epoco, vendien de vin, e n'en restavo uno óudour que floutejavo tre l'intrado. Au dre de la porto d'intrado, uno voulado d'escalié, à mié-estànci, durbié sus la cour barrado de muraio ; à man gaucho, la reservo de bos, à drecho, la cabaneto di galino, quàuquis aubrihoun, lou tihòu e la nicho dóu chin, qu'emé moun cousin Roubert e sa bouito de «  mecano » voulian trasfourma en palet voulant ! Au founs de la cour, se vesié uno pichoto porto de bos, qu'èron «  li coumoudita » que susploumbavon uno roubino.

Dins aquest grand oustau, i'avié encaro à mié-estànci de la cour, dos porto que durbien sus de chambro e de chambroun, e à l'estànci superiour, i'avié encaro un apartamen ounte restavon moun cousin Roubert e si gènt.

La grand anavo quauqui-fès à soun jardin, pas trop luen de l'oustau, ounte menavo quàuqui rego de frago e d'ensalado.

Pièi, un jour, s'es amoussado, avié mai de nonante dous an. Ère luen e me pousquè pas trasmetre soun secrèt. Sa despartido me faguè un grand vuejo dins ma vido, e ai toujour agu regrèt de pas aguè pouscu ié presenta moun proumié enfant, Pascau, que nasquè just un mès après .

An vueja soun oustau ; es un médecin que l'a croumpa, n'a fa soun oustau e istala soun gabinet.

D'elo, ai garda que li pichoun vèire blu ounte nous fasié tasta lou vin d'aranjo, e, tambèn, lou souveni d'uno femo estraourdinàri, pastado d'amour e de bounta.

Michello

Moun noum es « Prouvènço »

Despièi que quàuqui brando-tarnavello dis àutis esfèro boufeto que floutejon à tÓuti li vènt, ome lige zela de ma grando sorre Franço, se soun escagassa à me dire P.A.C.A, que galèro pèr iéu, la pichoto coumtesso, estènt que moun noum es Prouvènço !

D’ingrats esperit pounchu s’èron dejà escagassa, éli, à me refusa la lengo de mi rèire-grand, Lengo d’O, Lengo d’Or, Lengo di troubadour, Lengo d’Amour…

Aro es à de-reng de moun noum d’èstre refusa…

En plaço, m’an empegado d’un siglo, un esqueleto de letro P.A.C.A.

Mai moun noum es Prouvènço !!!

De carnavello esquichado pèr dis escouto barrularello, pèr de telefoune boulegaire e àutri varianto numerico au service de multimedia, se gargaion d’aquesto maigro rapugo P.A.C.A, pulèu que dÓu bèu rasin muscat souleia nouma Prouvènço.

Adounc, moun noum es Prouvènço !

La mauno touristico, talo un chivau de Troio, trouno sus mi plajo e dins mi vilage. De pas tant sàvi mentor que siegon Michelin o lou Caminaire, citon moun Rousen, mis erbo, mi site e mi santoun… de Prouvènço, uno marco que se vènd bèn e qu’a pèr noum Prouvènço.

Iéu, quouro ausisse lou mot P.A.C.A, sorte ma mitraieto , e parte en guerro contro li siglo, aquèsti necroufage, aquèsti sarcoufage, aquèsti siloufage que rousigon, chirounon, amermon la car, la poupo, la mesoulo de tÓuti li Lengo…

E mitraio que mitraiaras ! Moun noum es Prouvènço !!!

Un riche sang universau regoulo dins ma Coupo Santo, ma Font d’Aboundènci e de Jouvènço.. Tremparai mi dèt dins aquest Graal e d’uno trelusènto encro cremesino, escrirai d’en pertout, moun noum es Prouvènço.

Parpaioun

N.B : S’avès uno istòri à nous counta (meme en francès), esitas pas : Nous agradarié de la bouta sus aquest journalet.

jeudi 17 janvier 2013

Lou journalet dóu Pont de Garanço N°20: Janvié 2013

En janvié, Mié granié

Li vihado

Autri-fès, que siègue dins li vilage o dins lou campestre, avans que lou marrit-fenestroun faguèsse soun intrado dins li fougau, li gènt amavon bèn de se recampa pèr la vihado, à la marrido sesoun ; e coum'acò, à- de- rèng, un cop dins chasqu'oustau. Souvènti-fès, l'escampe èro de s'ajuda pèr d'obr0 de paciènci, coume de desgruna li faiÒu se, cacha d'amelo, mai tambèn lou plasè de parteja un moumen agradiéu. Fau dire qu'en aquelo epoco, li gènt avien gaire de distracioun, e lou sèr, un cop lou soupa acaba, li vesprado èron longo...

Alor, fasien de vihado ! Acò se debanavo toujour dóu meme biais ; quouro li gènt arribavon, se parlavo dóu tèms que fasié, di recordo, di nouvello dóu quartié. Pièi, n'i’avié toujour un que coumençavo à counta d'istÒri o de galejado. Fasien lou ciéucle à l'entour de la chaminèio fin que chascun aguèsse sa part de calour. Se bevié lou cafè, la tisano o lou vin caud pièi la gouto d'aigo-ardènt. Arriba aperaqui sus lou cop de dès ouro, s'aubouravon pèr s'en ana ; alor, la mestresso d'oustau disié : « partès pas tant lèu, avès lou tèms, anan crousteja quaucarèn». E dintravo dins soun cagibi cerca ço qu'avié alesti : de bescue, de crespèu, de tourtoun o belèu de meraviho croustejanto .E èli de dire : « Vous falié pas desranja ! » Em'acò s'assetavon mai e la vihado reprenié soun trin enjusqu'à miéjo-nue, e quàuqui-fès mai qu'acò ! Li gènt s'aubouravon en disènt : «  Belèu que nous faudrié un pau soucita pèr s'entourna au nostre » e partien dins la fre, mai urous e lou cor bèn escauda.

Aquèli vihado fasien passa de moumen tras qu'agradiéu, refourtissien li liame entre li gènt, favourisavon la soulidarita. Chascun parlavo de si soucit, de soun travai, de sa famiho ; i'avié rèn de secrèt. Ansin, s'ourganisavon de meno de coumunauta de quartié e li gènt s'ajudavon naturalamen sènso chifra.

Quouro li gènt coumencèron de croumpa de poste de radio, d'ùni se recampavon pèr escouta li novo o d'emissioun, de musico ; pièi venguè lou marrit fenestroun que fasié tambèn se recampa li gènt, d'en proumié dins li cafè, pièi encò de particulié qu'invitavon lis àutri. Lou grand chanjamen fuguè quouro, chascun aguènt lou siéu, li gènt s'embarrèron dins sis oustau pèr regarda, soulet, lou prougrès en fàci d'èli !

Em'acò, dins li quartié, li gènt se counèisson pus, s 'ajudon pus, se suporton pus ; es acò, lou prougrès !

Aquèli vihado servien tambèn à perpetua la tradicioun ouralo di conte, o d'istòri viscudo que se transmetien de generacioun en generacioun, e que se soun, à l'ouro d'aro, perdudo... ai las !

Dins lou debana d'aquèli vihado, se parlavo naturalamen que lou prouvençau, ço qu'afourtissié la lengo nostro e fasié que li mai jouine, lis enfant qu'èron de longo à escouta ço que se disié, s'embugavon naturalamen d'aquéu parla e de la sagesso de si rèire.

Ai las ! Tout acò es feni, avèn vira la pajo, e iéu que vous raconte tout acò, ai agu la chanço de counèisse aquelo epoco, de counèisse aquèli joio simplo, d'èstre bressado pèr lou poulit parla di gènt de la terro e pertoucado pèr si valour.

Michello

« C » coume « chanter »

Chanter une chanson canta uno cansoun

Chanter juste canta juste

Chanter faux canta coume uno gamato

Chanter à la perfection canta coume un roussignÒu

Faire chanter quelqu’un rançouna quaucun

Si ça te chante… s’acÒ t’agrado…

Mais qu’est-ce que tu nous chantes ? mai que nous cantes aqui ?

L’oiseau chante l’aucèu canto, péuto, siblo

Le ruisseau chante lou riéu cascaio

L’eau chante avant de bouillir l’aigo canto avans de bouli

 

Lou jardinié aura-ti proun de tuiéu ?

DÓu mai liuen que lou jardinié biaissu veguè arriba lou Dardar, ié cridè : « Quant as trouba de loungour de tuiéu pèr arrousa lis aubrihoun ? »

« Avèn trouba amé la Justino, que te faudra 10 mètre de tuiéu, mai i’avèn passa uno partido de la serado, capoun de diéu » respoundeguè lou Dardar tout desalena.

« Escouto-me e vèiras qu’èro pas tant dur ! » repliquè lou jardinié.

 

En proumié, te fau cerca lou poun lou mai proche de S ; es F ;

religo- lou alor à S.

Aro, cerco lou poun lou mai proche de S vo F ;

i’a tres poun soulucioun : D,A e E. Causisse pèr eisèmple D e religo- lou au poun dejà trouba lou mai proche : E.

Te fau recoumença la memo metodo e vas ansin trouba uno soulucioun.

Faran tÓuti 10

image

La liberacioun de Vedeno

I’a bèn de causo à dire ; seguramen dirai pas tout. Uno niue, siéu estado revihado pèr un brut de càrri arma ; me siéu levado pèr vèire ço qu’èro : Mi gènt èron à la fenestro : « Fau pas reviha toun fraire e ta sorre ; crese que lis alemand s’envan ! » me diguè moun paire à la chut-chut.

L’endeman, aprenguerian qu’avans de parti, prenien li velo emai li chivau.Dins la journado, èron dins la carriero nostro. Ma Grand èron dins la court e ié demandèron ; « Madamo, chivau o pas chivau ? ». Avian un miÒu, mai l’estable èro escoundudo pèr lou lavadou. Countunièron si recerco e veguèron l’estable dÓu vesin grand duberto amé soun chivau.

Demandèron alor au vesin de l’atala à la jardinièro. Lou paure ome e sa femo veguèron despoudera parti soun chivau ; plouravon.

Quàuqui jour mai tard, retroubèron sa carreto e sa bèsti à la Coucourdo dins l’Ardecho. Noste vesin se faguè pas prega pèr lis entourna à soun oustau. Fuguerian countènt de tourna vèire noste Kiki que pousquè countunia de veni querre tÓuti li jour soun moucèu de sucre quouro s’entournavo de la terro.

Crese que quàuqui jour mai tard, i’aguè l’esplousioun dÓu Plan d’Entr’aigo qu’èro lou depaus di municioun de la poudrièro de Pont de Sorgo. Urousamen que i’avié un prisounié negre qu’avié plaça lis esplousiéu ; quouro lis alemand fuguèron parti, a coupa li mecho, ço qu’a limita lis auvàri, bord qu’èron diregido vers Vedeno, Sant Savournin e Entr’aigo. Sus Vedeno, i’aguè de fenestro espetado ; au brut de l’esplousioun, forço gènt soun mounta sus la coulino de Santo Ano pèr vèire lou mai poulit fiÒ d’artifice.

I’aguè pièi, lou boumbardamen d’Avignoun. Nautre, avèn pas boulega de l’oustau. Mai dos vesino soun vengudo de la pÒu à l’oustau pèr s’escoundre souto la carreto. Se cresien ansin mai à la sousto. Aurié pouscu mau vira, car un esclat d’aubuso toumbè sus la carreto que lis aparè.

Oudeto

Escamandre

Lou proumié disque d’Escamandre vèn de creba l’iÒu ; nous fuguè presenta lou 13 de desèmbre à l’oustau dis assouciacioun de Vedeno ; es un travai de proufessiounau ; fuguè uno meraviho pèr tÓuti e la salo èro coumoulo de gènt entousiasma pèr sa musico, si cançoun e lou mestrige de la lengo nostro.

La chourmo dÓu Pont de Garanço li gramacio e lis encourajo dins soun obro.

L’oiseau et la rose

Un oiseau bleu

Au ramage merveilleux,

Vint se poser un jour

Non loin d’une rose

Aux pétales moroses.

Entre l’oiseau et la rose

Se fit une amitié profonde.

Chaque matin,

Elle lui apportait de l’eau claire.
Elle allait à merveille.
Puis un jour, un gros orage

Tomba lourdement sur ses pétales.
Depuis ce jour, l’oiseau est malheureux :

Il décida de prendre une épine de la rose,

De se l’enfoncer dans le flanc,

Jusqu’à en faire jaillir le sang

Pour que désormais, tous deux

Soient en paix.

Marie-Andrée Turin

La meso en chaumage dÓu canau de Vaucluso

I’a de tèms, quouro se coupavo l’aigo de la Sorgo vo canau de Vaucluso, tÓuti li gènt dÓu vilage pescavon : Èro la fèsto.

De colo de quàuquis ome se fourmavon ; moun paire e moun fraire se boutavon de coutrio amé De Souza e soun fiéu David. Se falié boulega : sabien qu’à parti de miejo-niue, li colo di pescaire esperavon sus li ribo de la Sorgo que sis aigo beissèsson ; ansin, au pichot matin, tÓuti s’apetegavon.

Chasco colo avié soun fielat que ié disien «  la rabasto » que dous bambou de tres mètre de long n’en tenien un fielat dubert. Lis ome avançavon dins l’aigo amé soun bambou e à la preso d’un pèis, sufisié de rejougne li dous bambou e lou péis èro pres. Lou falié manda alor sus la ribo qu’un coumpan boutavo alor dins un saquet vo banasto. Moun paire me countavo souvènt qu’un jour avien pres uno anguielo talamen grosso que la pousquèron pas blouca dins lou fielat e que s’escapè dins l’aigo.

Se poudié utilisa tambèn un fielat que ié disien « entre-maio » que barravo alor touto la Sorgo. Lou mai ourganisa èro lou paire Marceau. Vivié sus li ribo de la Sorgo e tenié uno grando pilo pleno d’aigo pèr ié bouta si péis que gardavo ansin vivènt.

Dins nÒsti terro, avian tres espacié e quouro lis aigo èron basso, davalave amé un ferrat pèr agouta l’aigo que moun paire vuejavo sus un sa pèr n’en recoubra li péis. Manjave dins mi douge an ; me semblo qu’èro aièr.

Aro, es uno desoulacioun ; plus gès de péis dins la Sorgo que sis aigo prenon segound li jour uno coulour esfraianto.

Andriéu

vendredi 14 décembre 2012

Ah, quet0 poulido journado !

 

Lou vue de Desèmbre  à la salo Capeau de Vedèno fuguè de l'avis de tóuti, uno chanudo journado !

Se sian coungousta d'uno bono anchouiado emé li lièume de sesoun, pièi de la gardiano de tau, alestido pèr lou bouchié de Vedèno. Li sieto emplenado di trege dessèr fuguèron tambèn apreciado : uno alo de rasin, uno mandarino, de nose, de dato, de figo e d'ambrico se, de pasto de coudoun, de bescue i castagno, de nougat negre e de blanc, de papihoto, d'arangeto ( rusco d'aranjo counfido e cuberte de choucoulat) de cacho-dènt is amelo e avelano,e de naveto ( acò fai quatorge, mai li fai ren). Tout acò fuguè arousa de bon vin blanc e rouge pièi de clareto..

Mai ço que nous agradè bèn, quouro aguerian acaba nòsti dessèr, siguè d'aculi li dos couralo !

Es lou «  Roudelet voucau de Bedarrido » que faguè soun espetacle d'en proumié, em'un fube de cansoun, e mai que pèr d'ùni, avien vertadieramen fa uno messo en sceno, e vous afourtisse qu'acò èro tras qu'amusatiéu ! Es coum'acò qu'avèn vist arriba «  Fredi » e soun veloumoutour pèr carreja Fino au balèti ; i'aguè perèu lou maridage, pièi la sceno dóu pichot que voulié pas manja sa soupo...

A la seguido, fuguè la couralo de Castèu-Nòu de Gadagno que nous baiè un grand moumen de cant poupulàri de Nouvè, acoumpagnado au piano. Moumen tras qu'agradiéu que nous a endraia dins l'estrambord Calendau. E pèr acaba, li dous couralo se soun rejounto sus la sceno pèr faire clanti la Coupo Santo … Quet bounur !

Pèr la Chourmo dóu Pont de Garanço qu'avié un pau bagna camiso pèr alesti tout acò, lou countentamen de tóuti, que siegue li sòci o li cantaire, e l'oundado calourento que nous agouloupè tout de long d'aquelo journado fuguèron noste recoumpenso.

A l’an que vènt !                                                       Michello

Calèndo ! Les Bédarridais dansent

Lou maridage !

Calèndo! chanson comique

Lou pichot que voulié pas manja sa soupo, e soun paire, maucoura !

Calèndo ! lou roudelet voucau de Bédarrido

Lou Roudelet Voucau de Bedarrido

Calèndo! La chorale de Gadagne

La couralo de Castèu-Noù-de-Gadagno

mardi 4 décembre 2012

Lou journalet dóu Pont de Garanço N°19 : desèmbre 2012

Desèmbre pren e noun rènd

Calèndo !

Tre lou mes de Nouvèmbre, coumence à sounja à la pountannado calendalo que s'anouncio.

Acò es toujour esta pèr iéu un bounur inmense ; li resoun n'en soun d'en proumié la sesoun, iéu que siéu jamai tant urouso que quouro fai fre, pièi, i'a la magio de Nouvè qu'a lou poudé de rassembla li famiho à l'entour di fougau e d'espandi la joio dins lis oustau. N'en siéu toujour pertoucado e fau de moun proun, au miéu, pèr que chascun visquèsse aquèli moumen de tout soun èsse...

Aro que mi pèu blanquejon, ai la souvenènço d'un fube de Nouvè meravihous...

Pamens, au nostre, erian pas riche e avian gaire de jouguet, mai acò fai pas tout ! Crese qu'èro lou soul jour de l'annado que moun paire nous sounavo pèr lou leva, encaro mai impaciènt que nàutri ; davalavian l'escalié à cha quatre, e me revese encaro, iéu, la pichouneto, entrepachado dins ma longo camiso de nue roso, sauta dins li bras de moun paire pèr descurbi, souto lou sapin esbrihaudant tout adourna de candeleto acoulourido que beluguejavon, quàuqui lipetarié e quàuqui presènt ! Quet bounur !

Aro que mi gènt dormon despièi de long-tèms à l'oumbrino dis auciprès, ai garda l'image d'èli, lis ue embuga d'aquelo joio. Istant fugidis...

Crese qu'aviéu nòuv' an quouro quaucun me diguè que lou Paire Nouvè eisistavo pas. Revese encaro la sceno coume s'acò se venié just de passa : me foundeguère en plour que rès lou poudié arresta ; me semblavo qu'èro la fin dóu mounde... E pamens, me disiéu d'esperiéu que lou Paire Nouvè èro pas toujour juste, amor que iéu, que me disien tant bravo e atravalido, m'adusié pas grand causo en coumparesoun d'ùni de mi cambarado.

Acò fuguè pamens uno grando lèissoun dins ma vido.

Me ramente d'un autre Nouvè passa à Vièns, i'a d'acò mai de mié-siècle, dins l'amèu di grand, quiha sus li colo e visajant lou Leberoun majestous. La tanto Léa, sorre de ma grand, que restavo à un bon kiloumètre d'aqui, m'èro vengudo dire : «  Michello, se vos, anaren à la messo de miejo-nue à Canovo, lou Lucian nous menara. » Fau que vous dise que la tanto Lea, que manjavo adejà dins si quatre-vint-très an, èro quaucun de toujour decida ; passavo encaro si journado à courre darrié soun troupèu de fedo dins li colo, à apastura l'escour e li porc e à fatura lou liéumié.

E ansin, nous vaqui embarcado emé lou Lucian, soun fiéu, dins la « 201 Peugeot » qu'èro pas flame novo...Mai pèr s'entourna, acò fuguè pas la memo ! A la davalado, tout anavo bèn, mai après aguè passa lou pont sus la Buye, atacarian la mountado, e l'autò coumencè de tussi e voulié pus mounta... Lucian aguè l'idèio de ié douna un pau d'envanc, alor repartiguerian de reculoun, pièi assajarian mai de faire la mountado qu'èro vertadieramen soudo, mai, de bado ! Alor la tanto me diguè : «  Belèu que nous faudra feni à pèd ! » E, d'efèt ! Sian descendudo de la veituro qu'avèn butado pèr l'ajuda à rintra à l'oustau. Mai maugrat la fre pougnènto, quet bounur de camina, la nue de Nouvè, souto la capello estelado, e de retrouba nòsti fougau ounte la famiho nous esperavo em'un bon vin caud e de bescue óudourous.

E ansin, d'annado en annado, nòsti Nouvè an chanja ; l'un après l'autre, nòsti gènt soun parti, franc de ma bello-maire qu'es toujour aqui, mai Nouvè countunio de nous rassembla ; li pichot an grandi, an founda si famiho, e tout aquèu mounde, urous e brusènt vèn festeja Calendo au nostre. Vihado à l'entour de la chaminèio, taulejado que n'en finisson pus, Joio !

Mai, à chasque cop, lou lendeman dóu jour benesi de Nouvè, i'a toujour un moumenet que me sente un pau entristesido en sounjant à ma maire, qu' aquèu jour, disié, lis ue un pau perdu, alin :

: «  Aro, Nouvè es tant luen que ço qu'es proche »

Nouvè nous adus toujour de souspresso agradivo ; n'i’en aguè un, que noste fiéu, Rouman, nous aduguè sa fiançado pèr nous la presenta, tras que bèu presènt , à la vesprado de Nouvè. E Flourènço, descurbènt l'oustau tout para, emé la crecho, la Santo Barbo dins li sietoun que trounavon au mitan de la taulo vestido de si tres napo, lou bufet carga di trege dessèr, s'escridè : «  Mai sian dins un bastioun de la culturo Prouvènçalo ! » E Rouman de ié dire : «  Noun, n'es pas un bastioun, n' es uno fourtaresso ! »

I'aguè perèu un autre Nouvè que m'es resta en memòri.. En Aquelo pountannado, vivian à Vieno, à coustat de Lioun, e touto la famiho èro encaro à tauleja dins la joio quouro veguère, iéu que visajave la grando fenestro, que nevavo à gros floucoun. Urouso que noun sai, diguère rèn, bord que n'i’a qu'avien prévis de s'entourna au siéu, en fin de journado, e li vouliéu pas esfraia.... Quouro s'en avisèron, avian dejà de nèu à mié-boutèu ! Mai, basto, avèn improuvisa de lié e an espera lou lendeman que li routo siegon desgajado pèr s'entourna au siéu. Em'acò, avèn passa uno serrado memourablo, gramaciant la nèu d'aguè perlounga aquelo tant poulido fèsto.

Fau perèu que vous counte la souspresso de moun cousin, qu'ès nascu un 25 de Desèmbre, e que cresié que tout ço que se festejavo de pertout èro en soun ounour... e, ma fisto, n'èro tras que countènt, se cresié d'èstre l'embourigo dóu mounde ; pièi, un jour, descurbiguè que n'i’avié un autre qu'èro nascu lou meme jour qu'èu, e ié fauguè bèn se faire uno resoun ! Èro pas lou Bon Diéu !

Anen, maugrat lou plasè qu'ai à vous counta tout acò, vole pas mai vous alassa emé mi souveni, e me fau lèissa un pau de plaço pèr mi cambarado !

Vous souvete de passa de tras qu'urouso festo Calendalo !

A l'an que vèn, e se noun sian pas mai, que noun fuguen pas mèns...

( e coume lou disié moun ami Sergi : «  e se n'ia un de mort, que siègue lou porc ! »)

Michello

« C » coume « cacher »

Cacher une clé escoundre uno clau

Elle s’est cachée sous le lit s’es escoundudo souto lou lié

Jouer cache-cache jouga is escoundudo

Il cache bien ses idées escound proun sis idèio

Je le cache sous mon manteau lou tape souto lou mantèu

Tu me caches le soleil me tapes lou soulèu

Pourquoi m’as-tu caché çà ? perqué m’as pas di’cÒ ?

NUMA

 

Ère un teckel rous. Fai sege an que venguère teni coumpagno à mi mèstre e visquère à Vedeno que ié siéu devengu lou « cadèu bravet » d’aquest oustau. I’avié dejà « Flaubert », un chin retrasènt un « beagle » bastard coume disié lou veterinàri, quàuqui galino, un cat e quàuquis aucèu.

Quouro venguère dins li liÒ, manjave dins mi dous mes e mié. E despièi, visquère de coutrio amé ma nouvello mestresso. Assajave alor d’èstre forço brave, acuiènt e tras qu’urous, quouro me venien vèire lis enfant e lis ami.

Aquesto longo vido, un matin, m’endraiè vers moun destin : mi pato forço alassado, me pousquèron plus pourta. Siéu parti rejougne mis àvi. Auriéu tant vougu pas faire de peno à Mestresso, mai es la vido. Sarai urous quouro un cadèu « brave » vendra assaja d’assoula « Mestresso ». Èro lou sèt de setèmbre de 2012.

Moun pepèi

Dison que se fai vièi,

Lou pepèi,

Que de tèms en tèms repepio

Qu’acÒ es de famiho

Quand parlo, se repeto

Pèr legi pren de luneto

Se fai sourd, entènd plus rèn

Mai …quand iéu parle, me coumpren

Es pas vièi moun pepèi

Soun li gènt que lou fan vièi

E pièi : vièi o pas vièi

L’ame coume èi.

Curious !!!

Multiplico ta pounturo de caussaduro pèr 5

I’apound 71

Multiplico lou tout pèr 20

Apound alor 592 (593 quouro saren en 2013)

Te ié fau soustraire pièi la dato de ta neissènço

As ansin outengu un noumbre que countèn 4 chiffro

Li dous proumié es ta pounturo e li dous darrié es toun age

Martino

La soulucioun au proubleme dÓu gouto-à-gouto

Coumo de coustumo, li dous coumpan se tournèron trouba sus lou banc dÓu jardinié biaissu.

« L’as trouba la soulucioun ? » demandè lou jardinié biaissu à soun coulègo Dardar.

« M’a fa chifra, sabes. Se ié sian mes tÓuti dous amé la Justino e crese qu’avèn trouva la soulucioun ; mai fuguè long e dur. Te fau 10 mètre de tuièu pèr realisa toun gouto-à-gouto. Mai, digo-me, tu que siés biaissu, as pas un mejan, un biais simple pèr trouba rapidamen la soulucioun ? » demandè lou dardar.

« As rasoun. Es bèn 10 mètre que fau trouba. Te vau faire vèire coume se ié prendre pèr arriba à uno soulucioun », respoundeguè lou jardinié biaissu que coumençavo amé soun craioun de faire sa demounstracioun sus uno fuèio de papié.

 

image.

En proumié te fau cerca lou poun lou mai proche de S

Es F ;Se i’a mai d’uno soulucioun, te n’en fau causi uno.

Religo alor S à F coume l’indico lou dessin.

Pièi, cerco lou poun lou mai proche de S vo F. Es D vo A. Causissen D .Religo alor D au poun S vo F lou mai proche. Es F coume l’indico lou dessin.

La memo recerco vai te faire religa lou poun C au pounD.

Fin-finalo, vas trouva la soulucioun seguento que fai eisatamen 10 mètre coume as trouba ; ié pÒu agué d’àutri soulucioun, mai saran tÓuti de 10 mètre.

L’ivèr 1956

Lou dous de febrié1956 faguè tras que fre. Demouravian à Santo Ano devers li gènt de moun ome. Moun ome anavo travaia à biciéucleto à la poudraié e coumençavo soun obro à très ouro dÓu matin. Avans de parti, m’avié recoumanda de bèn me cubri que deforo fasié uno fre dÓu tron de diéu. L’escoutère e partiguère pèr ana en Avignoun à moutouciéucleto ; dinterin, mi gènt gardavo lou pichot. Ansin tÓuti li matin, preniéu lou la à la lacharié « Tonnaire » e l’adusié ansin à mi gènt que demouravon à Vedeno. Aqueste matin, faguère mi recopumandacioun à ma maire de se bèn cubri, tant la fre èro pougnanto.

Ansin, en arribant au Pountet devers la gleiso, me siéu arrestado encÒ ma coulègo que travaiavo amé iéu. Poudiéu plus parla ; mi man èron jalado. M’aprenguèron que fasié mens dés e vue ! La calour de soun oustau me reviscoulè ; soun ome nous prepausè de nous mena au burèu. Lou sèr, prenguerian lou car pèr s’entourna au Pountet e reprene ma moutouciéucleto dusqu’à Vedeno.

Es alor que se boutè à neva coume s’èro jamai vist à Vedeno. Prenguère alor lou car. Un matin, lou car pousquè pas veni ; avèn alor souna lou burèu pèr lis averti que poudrian pas veni. Lou capoulié nous venguè alor querre amé sa veituro. Falié pas manca uno journado de travai.

Un jour, siéu estado en pano amé ma moutouciéucleto e, li man pleno de camboi, me presentère au burèu en retard. Lou patroun m’esperavo dins soun burèu e maugrat mis esplico, n’en vouguè rèn saupre . Me n’en siéu rapela touto ma vido.

Oudeto

N.B : S’avès uno istòri à nous counta (meme en francès), esitas pas : Nous agradarié de la bouta sus aquest journalet.

mercredi 21 novembre 2012

Pèr festeja avans Calendo !

  Lou vue de Desèmbre, à miejour, la chourmo dóu Pont de Garanço, vous counvido à veni festeja Nouvè à la « Salo Capeau » de Vedeno. Pèr coumença, turtaren nosti got de « Kir » en croustejant quàuqui bachiquelli. Pièi, pèr countunia, vous serviren de crudita emé d'anchouiado e uno bono gardiano de tau ( de biòu, s'amès miès), e tout acò arrousa, coume se dèu, de bon vin. Pèr acaba, vous coungoustarès di trege dessèr ! E óublidaren pas de vous servi lou café o lou tè. Pèr feni aquelo bello festo, auren lou plasè d'aculi de cantaire e cantarello* pèr un moumen tras qu'agradiéu. E coume sian pas de curo-bourso, acò costara que 25 euro pèr li sòci, e 30 pèr lis autri. S'acò vous agrado, vous fau faire marca avans lou proumié de Desèmbre en sounant la secretàri, Michello, au 04 90 22 00 83.
  • *Li cantaire e cantarello venon, d'ùni de l'Escolo de Font Segugno de Castèu-Nòu de Gadagno, lis autri dóu roudelet voucau de Bedarrido.
Michello