mardi 30 décembre 2014
jeudi 18 décembre 2014
Lou journalet dóu Pont de Garanço Desèmbre 2014
Desèmbre pren
E noun rènd!
********************************
Urous que coume Ulisse a fa un bon viage
Urous que coume Ulisse a fa un bon viage
O coume aquel que counquistè l’aus d’or
E pièi s’entournè, d’us e rasoun fort
Viéure dintre si gènt lou restant de soun age !
Quouro tournarai vèire, las, de moun vilajoun
Tuba la chaminèio, e en qualo sesoun
Tournarai vèire lou claus de mon paure oustaloun,
Que m’es uno prouvinço emai de proun ?
Mai me plais la demoro que bastiguèron mi Grand
Que di Palais rouman soun audacious davans,
Mai que lou maubre dur me plais la lauso fino :
Mai moun Lèro galès, que lou Tibre latin,
Mai moun pichot Liré, que lou mount Palatin,
E mai que l’èr marin la douçour angevino.
Reviraduro de Michèu
Qu’es verai ?
Qu’es verai ?
Tout ço que nous an di,
Tout ço qu’an pas di,
Qu’es verai ?
Restacado à la Franço,
Prouvènço a d’esperanço ;
Mai lou bon Rèi Rèinié
Sara bèn lou darrié.
Quàuquis annado après,
An di qu’erian francès;
Sian tambèn prouvençau,
Lou poudèn crida aut.
Pèr faire uno grando nacioun,
D’uno lengo avèn besoun.
Fierta dÓu païs nostre,
Resisto la lengo nostro.
Vaudès èron d’ereti ;
Saran lor destruï.
Pamens subre-viéuran
Coume rèire di proutestant.
Falié faire la crousado
Pèr sauva la countrado;
Lou païs sara pres,
Coulounisa après.
Fau crèire à n’un soul diéu,
Paradis e soun fiéu ;
Es-ti lou soul camin
A segre jusqu’à la fin ?
Mount’es la verita ?
Pas èici, pas èila ;
De pertout escoundudo,
Lèu troubado, lèu perdudo !
Qu’es verai ?
Tout ço que nous an di,
Tout ço qu’an pas di ;
Qu’es verai ?
Michèu
Que d'aigo, que d'aigo !
Emé tóuti aquéli plueio que n'avèn agu noste gounfle, se parlavo que de malastre, d'inoundacioun, amor que li prouvençau noun podon óublida ço que se passè à Veisoun en 1992, aqueste endoulible que faguè tant de mort i'a tout just vint e dous an d'acò.
Se capitè qu'aquelo annado, lou proumié de Setèmbre, veniéu enfin d'óuteni moun mudamen pèr quita la regioun liouneso e tourna-mai travaia en Prouvènço. E aquéu jour, lou vint-e-dous de Setèmbre, me troubave à quinge kiloumètre de Veisoun. Me souvene d'aquéu ventaras que s'aubourè dins la matinado, que bacelavo li contro-vènt, toursavo lou ramarès dis aubre, desviravo tout. Lou cèu èro ploumba, e subran, se boutè à plòure ; uno plueio sarrado e countinuouso, coume se vuejavo, d'en aut, de tino e de tino d'aigo, e se vesié pus rèn qu'uno muraio de plueio. E à quinge kiloumètre de Veisoun, èrian ignourènt dóu malastre que se ié debanavo. Sus lou cop de cinq o sièis ouro, me decidère de rintra au mieu. Quouro me troubère sus la routo, m'avisère que tout èro ennega, sabiéu pus ounte falié passa, amor que l'aigo recurbié tout : camin, routo, champ ; vesiéu flouta de poumo, de caisso, de branco ; à Camaret, li gendarmo barravon la routo e assajavon de diregi li veituro dins la bono direicioun ; aguère la bono idèio d'ana aganta l'autò-routo à Bouleno pèr ana jusqu'à Boumpas, e d'aqui, segui la route d'Ate. E coum'acò pousquère rintra au miéu sènso mai d'entrepacho ; e coum'escoutère pas la radiò, sabiéu toujours pas ço que s'èro passa au rode d'ounte veniéu.. Es un cop à l'oustau, qu'aprenguère tout aquéu malastre, e veguère proun que li que m'esperavon s'èron fa un brave marrit-sang, aguènt pas en aquelo epoco de telefounet barrulaire.
L'annado seguènto, à pau près à la meme dato, i'aguè mai un episòdi de plueio diluviano que reviéudè li plago, mai fuguè pas tant marrit.
Enfin, au mes de Nouvèmbre de 1993, aguère enfin la mudacioun qu'esperave tant pèr travaia en Ate, que n'aviéu moun proun de travessa cade jour lou despartamen.
Mai pas pu lèu arribado eilabas, se prouduguè la memo causo qu'à Veisoun, de plueio diluviano, de jour e de jour de tèms, de biòu d'aigo e de fango que davalavon di colo qu'envirounon la vilo ; Calavoun èro foro de soun lié, emplenavo la valèio, carrejant tout dins sis aigo enferounido : caravano, aubre, veituro, piscino... Lou malastre aurié pouscu d'èstre lou meme, mai li gènt se mesfisèron e boutèron de palejaire mecani sus chasque pont pèr aganta lis aubre carreja pèr lis aigo e li bouta dins de camioun, fin d'empacha que faguèsson de restanco, e que l'aigo poudènt plus s'escoula, enneguèsse touto la vilo. Lou malastre fuguè enfin evita.
Es coum'acò que tres an à-de-rèng me fauguè endura li subroundamen emé tóuti li coumplicacioun de routo deslabrado, de pount afoundra que me coustregnavon de chanja de routo.
Tóuti aquélis aigo enferounido que rès li pòu arresta m'an toujour fa pòu ; mant un cop la chaucho-vièio me n'en faguè faire de pantai malastrous. Mai me dise que i'a forço gènt qu'an viscu, antan, e siguèsse qu'en Avignoun, au ritme dis inoundacioun. Quouro s'avisavon que lou Rose gounflavo, esperavon pas, mountavon si moble e soun sant-frusquin dins lis estànci ; sourtien li barco pèr se desplaça. Dins la vilo, istalavon li bastardèu pèr reteni l'aigo , mai acò empachavo pas tout. Sus nost'oustau d'Avignoun, dedins li bàrri, i'avié dos o tres placo que marcavon à chasque desbourdamen lou nivèu dis aigo, e veguère qu'èron arribado jusqu' au proumier estànci. A l'ouro d'aro, mau-grat que lou Rose, à pau près un cop l'an, s'escampo sus li lèio de l'Oulo e sus la Bartalasso, lou dedins de la vilo es espargna, mai i'a proun d'àutri rode ounte li gènt óublidon qu'acò pòu encaro arriba.
Michello
Encaro la crounico jardiniero !
En aqueste sesoun, de segur qu'avès fa coume iéu, estrema li planto jaladisso dins vòsti remiso o vosto serro. Pièi es lou moumen de rintra li darnièri recordo, leva di liéume d'ivèr que reston dins la terro en esperant la culido : pòrri, bledo-rabo, garroto, rabo, e subre-tout li patanoun, que sabe pas bouta couire sènso n'en metre dins l'oulo emé de caulet-rabo, de caulet-navèu e de panés. Acò vous fai un d'aquéli bouioun !
Mai vuei, vous vouliéu parla d'uno autro meno de recordo qu'es lou moumen de culi avans que l'auceliho aguèsse tout acaba : valènt à dire li grato-quiéu, o agufo, coume se disié au miéu, o s'amés miés, li fru de l'agoulencié. I'a gaire, n'aviéu alesti uno gelarèio pèr uno tastadisso, e tóuti li que soun vengu se n'en soun lipa li dèt. En mai d'acò, aquéli fru soun clafi de vitamino .
Pèr l'alesti, es gaire dificile, just un pau long !
Aprés la culido, ié fau leva lou pichot tap negre, es ço que soubro de la flour, pièi li coungela, amor que pèr èstre bon, fau que venon blet.
Un parèu de jour mai tard, li bouta dins uno cassolo, li curbi d'aigo e ié bouta lou cabucèu. Faire bouli plan uno ouro de tèms à pau près., pièi lis escracha dins un tamis fin de leva li grano e la bourro.
Fau pesa la poupo mesclado à l'aigo e ié apoundre de jus de limo e de sucre ( à pau près sièis cènt gramo pèr un kilò e faire couire acò cinq à dès minuto, pas mai.
Me n'en dirés de nouvello !
Michello
Quand Vedeno se negara, plus rèn eisistara...
Es ço que se disié antan... A Vedeno, li proumié souveni d'inoundacioun soun proun recènt, amor qu'autro-fès, i'avié forço valat, roubino bèn cura, mai de terro faturado ounte la plueio se poudié trescoula, e de sebisso pèr barra la routo à l'aigo. Aro, tout acò es feni, la vido mouderno a tout cambia, mai pas en miés.
Lou proumié grand episòdi de subroundamen, acò fuguè uno marrido passo, èro lou vint-e-dous de Setèmbre, en milo nòu cènt nonanto dous.
Marineto se ramento d'aguè vist coum'un ridèu d'aigo que barravo la visto e acò durè quàuquis ouro de tèms. Dins li quartié d'en bas dóu vilage, li placo d'esgout s'aubouravon e fasien giscla l'aigo.
Martino veguè, que de la colo de Piecaud l'aigo davalavo e chasque rego de vigno semblavo un pichot valat ounte l'aigo cascaiavo e toumbavo en empourtant de lambias de terro émé lou quitran de la routo. Un endoulible vertadié.
Travail couleitiéu.
Souvèt à nosto beloto
Pèr mi cousin Ivono e Eli
Davans lou fournèu que rounrouno
Tout galoi de rousiga soun bos,
Escoutavian lou vènt regagnous,
Coulerous, qu’enflo la voues.
Ero l’ivèr, la porto bèn sarrado,
A taulo tÓuti li quatre asseta,
Rèn conto mai qu’uno causo,
Eliminant tÓuti nÒsti soucit
Es la beloto e soun empreso
Carto en man, cadun espèro
Lis anouncio e si suspresso
Proumié ple varlet reviroun
Es grisejant dins quento ambianço
De paraulo de-fès vivo
Lucado pleno de desfisanço
Mai l’amista gardo si dré.
Vivian sènso ié prene gardo
De moumen riche de bonur
Mounte entre nautre, rèn se gardo
De messorgo, fiel à plen cor.
Nautro beloto semaniero
Nous ajudo à vieii plan plan
Que duro long-tèms pèr nous destraire
Es moun souvèt de novo an.
Revira de Gineto Desmoulins-Viaud
Oudeto
Un bon remèdi
Coudeno avié perdu sa clau. Uno ventrado d’agroufioun i’avié douna uno ringo que vous n’en dise pas mai. Talounet, lou courdounié, que de sa fenestro l’avié vist touto la matinado courre au cabanoun, prenguè un taboussoun de damo-jano, lou meteguè dins uno bouito e lou mandè pèr la posto à soun vesin Coudeno, amé uno biheto que disié : « S’es pas proun gros, ié metras uno pato ! »
Quand Coudeno aguè desfa la bouito, prenguè uno talo coulèro, que lou lendeman èro coustibla. Lou remèdi fuguè bon, amor que rèn que lou vesènt, Coudeno fuguè gari.
Revira dou calendrié pèr 1908
Oudeto
Lou sa farinous
Un medecin celèbre de Paris, Moussu lou dÓutour Charcot de l’institu, l’autre an, estènt malaut d’un mau d’esquino que ié fasié teni lou lié, reçaupè la vesito de nÒsti coumpatrioto Moussu Naquet e Sant Martin, que soun, l’un senatour, l’autre, coume sabès, deputa de vau-cluso.
Em’acÒ Sant Martin diguè au dÓutour Charcot :
« DÓutour, vous presento moun bon ami Naquet, que vous voudrié counsulta pèr uno malautié que porto. »
« Coume ? cridè Charcot, en se drèissant sus soun lié, vous que sias madecin e autant medecin que iéu, Moussu lou dÓutour Naquet, me venès counsulta ? »
« Que voulès, mèstre ! respoundeguè Naquet, quand sian malaut, li medecin, nous fisan gaire à nàutri-meme.
« Avès rasoun, diguè Charcot. Iéu, me siéu senti pres d’un marrit mau d’esquino. Ai counsulta ma couisinièro..M’a di de me bouta..sabès dequé ?
Un sa farinous e me n’en trove forço miés.. Moussu Naquet, fasès coume iéu ; e s’avès mau d’esquino, boutas iè tout-d’un-tèms, un bon sa farinous.
Se se riguè, vous demande vèire !
Car es pas que noun sachès que l’ounourable senatour es un pau espalu.
Armana prouvençau 1885
Tira pèr Jano-Mario
N.B : S’avès uno istòri à nous counta (meme en francès), esitas pas : Nous agradarié de la bouta sus aquest journalet.
vendredi 28 novembre 2014
En esperant Nouvè….
Lou Service Animacioun e Culturo de Vedeno ourganiso, pèr lou dijóu vounge de Desèmbre, à coumta de 15 ouro dóu tantost au Lavadou, uno miejo groumando sus li trege dessèr.
L’Assouciacioun “ Lou Pont de Garanço” es assouciado en aquest evenimen festiéu.
Sias couralamen counvida à veni’mé’nàutri: alestissés de privadié de voste chausido: pastissarié calendalo, trufo de choucoulat, rusco d’arange counfido, pasto de coudoun, etc… Tastaren tout acò ensèn e faren l’escàmbi di recèto.
Escoutarèn de Nouvè, pièi vous countarai l’istòri di trege dessèr e di tradicioun calendalo.
Vous esperan noumbrous pèr parteja un moumen requist e estrambourdant!
A bèn-lèu…
Michello
mardi 25 novembre 2014
Un nouvèu cous de prouvençau en visto!
Es à la demando dóu municipe qu’au mes de Janvié farai l’ensignamen de la “Lengo Nostro” pèr de coumençaire de Sant Savournin e dis alentour.
Gramaci à Moussu lou Counseié Municipau Ajoun à la Culturo qu’a’gu aquelo bono edèio.
Li prouvençau countunion de se boulega pèr apara sa lengo. OSCO!
mercredi 12 novembre 2014
Les activités du” Pont de Garance”
Animations et réjouissances prévues pour finir 2014 et commencer 2015 !
-
Nous vous donnerons bientôt plus d'informations.
*Vendredi 5 Décembre : Nous nous dirigerons vers Villeneuve les Avignon ( un co-voiturage sera organisé) RV à 10h à la Chartreuse où notre ami Marc nous guidera tout au long de cette visite commentée. A midi, nous déjeunerons au « Bistrot du Moulin », et l'après-midi, nous visiterons le moulin à huile. Voir bulletin d'inscription en bas de page.
*Jeudi 11 Décembre, salle du lavoir, avec le service Animation et Culture de la ville, après midi gourmand autour des 13 desserts, avec des chants provençaux et une causerie sur les 13 desserts.
*Samedi 24 Janvier : Salle Capeau : Assemblée générale du Pont de Garance, puis repas festif et dégustation des gâteaux des rois. Petite causerie sur « les amours de Frédéric Mistral » par Christian Morel
*Samedi 7 Février : Maison des Associations : chants provençaux et saynettes avec la troupe « Lou Roudelet voucau de Bedarrido » puis dégustation de crêpes avec cidre et vin chaud.
*En Mars : nous avons prévu une excursion jusqu'à Graveson, avec la visite du musée des arômes et du parfum, puis direction Maillane où nous déjeunerons d'un bon aïoli provençal. Visite commentée du Musée Mistral.
*Fin Avril, ce sera comme chaque année « Le printemps de la maison des Associations » avec toutes sortes d'animations.
*En Mai, nous vous préparons une belle sortie dans la Drôme.
*Samedi 6 Juin, à la maison des Associations, nous inviterons une troupe de théâtre.
Nous reprendrons nos animations en Septembre, avec en premier lieu, le samedi 5, la journée annuelle des Associations.
Nous espérons que ce programme vous réjouira !
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inscription pour la sortie du 5 Décembre 2014 à Villeneuve les Avignon
Mme Melle, Mr.................................................................participera à cette sortie.( préciser le nombre de personnes)...................
Participation financière : 34€ pour les adhérents, 38€ pour les non adhérents à l'association.
Ce prix inclut le repas et la visite guidée de la Chartreuse, conduite par notre ami Marc.
Veuillez vous inscrire au plus tôt par téléphone auprès de la secrétaire, Michelle : 04 90 22 00 83
Inscriptions jusqu'au vendredi 14 Novembre.
Le 5 Décembre, rendez-vous à 9h30 sur la place de Vedène pour le co-voiturage.
mardi 4 novembre 2014
Lou journalet dóu Pont de Garanço N°38 Nouvèmbre 2014
Pèr Toussant,
L’óulivo à la man. (quouro n’i’a!!!)
L’estrangié
(le métèque de JÒrgi Moustaki)
Amé moun mourre d’estrangié,
De judiéu errant, de pastre grè
E mis long péu i quatre vènt,
Amé mis iue tout embuga
Que me douno l’èr de pantaia,
Iéu que pantaie plus souvènt,
Amé mi man de maraudaire,
De musician e roudejaire
Que rapinèron tant de champ
Amé ma bouco qu’a begu
Qu’a poutouneja e mourdu
Sènso jamai escanti sa fam,
Amé moun mourre d’estrangié,
De judiéu errant, de pastre grè
De voulur e de vagabound,
Amé ma pèu que s’es fretado
Au soulèu de forço estivado
E tout ço qu’avié coutihoun,
Amé moun cor que bèn faguè
soufri autant que soufriguè,
Sènso pèr acÒ faire d’istÒri,
Amé moun amo qu’a ges plus
La mendro chanço de salut
Pèr evita lou purgatÒri,
Amé moun mourre d’estrangié,
De judiéu errant, de pastre grè
E mi long péu i quatre vènt,
Courrirai, ma douço cativo,
Moun amo sorre, ma sourso vivo,
courrirai bèure ti vint an
E sarai toun prince dÓu sang
Pantaiaire vo adoulescènt,
Coume t’agradara de causi
E faren lor de chasque jour ,
Touto uno eterneta d’amour
Que viéuren jusqu’à n’en mouri
E faren lor de chasque jour ,
Touto uno eterneta d’amour
Que viéuren jusqu’à n’en mouri.
Reviraduro de Michèu
Prene lou tèms
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de canta,
Pèr se lèissa bressa
E coungousta lou presènt,
Coume s’arrestavo lou tèms ?
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de marcha
Siau e à sang pausa,
Escoutant dis aucèu,
Si cascaiun tant bèu.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms d’escouta
L’auro que fai oundeja
Dins lou campèstre, li blad
Pas proun amadura.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de mastega,
Chasque plat li bèn tasta,
Pulèu que d’enfourna,
pressa, de pan-bagna.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de sourrire,
Amé lis enfant rire ;
Vendran trop lèu li dÒu,
Qu’ai ! las, nous penjon au cÒu.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de bada
En tout tèms la bèuta :
Un enfant que soumiho,
Un nénet que babiho.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de senti
Di flour la redoulènci,
Mirant li parpaioun
Chuca à rabaioun.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Prene lou tèms de pousa,
Dis iue de l’èstre ama,
Tout l’estrambord jouious
Di proumié jour fougous.
DÓu matin jusqu’au sèr,
De longo courre, de-qué sèr ?
Perqué pas prene lou tèms
De viéure sa vido, seren?
Perqué… pas prene… lou tèms
De viéure ….sa vido, …….seren?
Michèu
La crounico jardiniero
Sian enfin à l'autouno ! Mai coume toujour, li chanjamen de tèms e de sesoun, eici, soun brutau.
Après aquelo pountannado de tèms trop caud e trop umide pèr la sesoun, avèn vira d'un cop dins la frescour ; sufis d'uno reguignado dóu magistrau que semblavo de nous agué óublida...
Aquéu tèms foro sesoun a favourisa l'apetis di limaço e cacalaus de touto meno, e tambèn di caniho que m'an pas leissa grand causo... Mi plant d'eigreto e de mento soun coumpletamen rousiga, n'en soubro que li costo ; e despièi dous jour lou mistrau a talamen gansaia li planto que mi poulidi flour de cousmos e li dalia soun pèr sòu, li branco encaro cargado de merinjano soun esclapado, e acò's pas feni !
E sabés ço qu'ai vist, dins un ermas proche de l'oustau ? De prunié sóuvage en flour, e meme sus un d'aquélis aubret, de pichÒti pruno grosso coume de mevouioun d'agroufioun !
Lou mes passa, vous aviéu proumés de vous parla de bioudinamìo.
Pèr coumença, fau saché que la culturo en bioudinamìo es pas la meme causo que la culturo bioulougico, amor que prèn en comte li ritme planetàri. La bioudinamìo s'interesso au founciounamen bioulougi di sòu e di vegetau, e s'eiserço dins tóuti li doumèni de l'ativeta agricolo
Aquelo metodo fuguè d'en proumié estigançado bono-di Rudolf Steiner, en 1924.
En Alemagne, avien deja près cousciènci qu'èron en trin de councha li sòu en emplegant d'engrai chimi e d'àutri pesticide, es coum'acò que quàuqui scientifi prepausèron d'alternativo i proudu chimi.
Lou principe d'aquelo metodo es de regarda cade doumàni agricole coum'uno entita autounoumo que se dèu d'evita lis aport d'en foro dóu doumàni ( que siègue de plant, de semènço o d' àutri causo). Pèr ajuda li bòni forço cousmico, o n'en mestreja li marrido fau tambèn emplega de preparacioun à baso de planto. Mai tout aquéu travai se fai pas en qunte moumen o jour que siègue, se fai segound un calendié que prèn en comte l'aviado di planeto. I'a de moumen que soun favourable pèr semena, pèr taia, pèr planta, e i'a de moumen que fau rèn faire au jardin. Se dis que soun de nous lunàri, valènt à dire de moumen que la luno travesso lou trajit dóu soulèu.
Mai aquelo metodo, que se pòu pamens pas èstre mai naturalo, counèis tambèn si destrataire, la regardon coum'uno pratico magico , o d'arquemico.
Michello
Li cat....
Au nostre, avèn toujour agu de cat ; de segur que n'i 'en avié un à coustat de moun brès quouro nasquère, coum'uno fado clinado sus l'enfantoun.
De mi proumié jo, n'ai lou remembre ; aviéu, à guiso de titèio, un gros cat blanc taca de negre que ié disien : « Blanquet ». Aquéu cat se leissavo tout faire sènso jamais brounca nimai me groufigna. Lou vestissiéu emé d'abit de nénet, lou couchave dins un vièi escouladou de terraio que ma maire m'avié baia, emé de pato i'aviéu fa un matalas e de lincèu ; e lou cat boulegavo pas !
De segur qu'èro proun vièi, e un jour lou veguère plus ; s'èro ana escoundre pèr mouri tranquile. N'en plourère de jour e de jour...
Me ramente perèu que quouro anavian encò de mi grand peirenau, sourtien de soun oustau pèr nous aculi, e iéu, nauto coume tres poumo, me pauficave davans èli, li man sus mis anco, ié mandave :
-« Vous dirai lou bon-jour quouro m'aurés adu lou cat ! »
E alor tóuti dous fasien tripet-pelòri pèr trouva lou cat ; la grand fringouiavo lou papié rose de la boucharié en cridènt lou cat, lou grand fasié lou tour di remiso e de la feniero, e fenissien toujour, l'un o l'autre, pèr lou destousca e me l'adusien coum'uno óufrèndo.
Quàuquis annado mai tard, un sèr, veguerian arriba la grand que tenié uno saco de telo de juto que se ié vesié dedins quicon qu'estarpavo ; nous diguè quatecant : « vous ai adu lou cat » ; Ai jamai sachu se nous l'adusié pèr me faire plèsi, o se lou cat l'encoumbravo. O belèu que cresié qu'aquèu cat èro l'encauso de quàuqui mau-parado, amor qu'èro tout negre.
D'efèt, li cat negre, de toustèms siguèron mau ama, se disié qu'avien fa'no pacho emé li masco, chascun li rendié respounsable de si malur ; à l'age-mejan, n'i'a forço que fuguèron crema emé li masc ; i'a pamèns uno legèndo que dis que d'ùni cat negre, nouma « Matagot » ( valènt-à-dire cat-masc) avien lou poudé de multiplica de pèço d'or : n'i'en falié bouta uno souto soun couissin, à coustat de la chaminèio, e anue, n'en fasien veni à bòudre ; dóu cop, fuguèron un pau miès counsidera. Mai à ço que vese, li mascarié di cat soun ancrado dins la memòri couléitivo e li gènt amon pas li cat negre ; es de segur à l'encauso d'acò que n'ai toujour agu e que lis ame tant.
De cat, n'i'a toujour agu au nostre : de blanc, de negre,de gris, de rous, de raia, n'en vos , n'en vaqui !
Quouro m'enanère de l'oustau peirenau pèr m'istala au miéu, aguère lèu fa de n'en acampa un parèu de malurous : uno catouneto griso trop lèu desmamado e de segur jitado à la roubino pèr la nega, e qu'avié reüssi à se sourti d'aquèu marrit pas, mai gardè pèr lis ome uno talo mesfisènço que de sièis mes la pousquère pas touca. I'aguè tambèn un autre catoun rous que fuguè embarra dins lou cabanoun dis escoubiho.
Demié tóuti li cat qu'avèn agu, d'ùni semblavon d'èstre un pau differènt ; sabe pas se se pòu parla d'inteligènci o de coumprenènço, mai i'a de cat que semblon d'èstre quàsi d'uman, e d'un pau, se boutarien à parla. Vous dounon l'impressioun de vous coumprendre, dirai meme que semblon de devina vòsti pensado e vòsti sentimen.
L'escrivano Couleto, disié, à prepaus de si cat qu'amavo tant : « Dins ma vido, i'a'gu forço chin, mai i'a'gu lou cat ! A l'espèci cat siéu redevènto, en quauque biais, ounarable de dissimulacioun, d'un grand mestrige d'entre iéu, d'uno ahiranço pèr li son brutau, e dóu besoun de m'acata loungamen. »
Animau misterious, secrèt, independènt, tout en èli es remirable : la gràci e lou souple de si mouvemen, la bèuta de sa fourraduro óudourouso, la mecanico perfèto de sis arpo que sorton e dintron dins soun fourrèu, li couissinet redoun de si pauto, si moustacho e si subre-ciho que fernisson plan pèr lis enfourma de ço que se passo, mai lou plus bèu es encaro lou dedins de sa bouco quouro se duerb dins un grand badaiun que devisto un palais de maubre rose finamen escrincela e adourna de pieloun blanc, e sa lengo raspouso, cargado de perlo eigagnouso que s'enroulo poulidamen. E sis iue ! D'un verd de moufo, vo jaune vo encaro blu rebaton la lus e ispirèron Maurisse Carême qu'escriguè :
« Lou cat durbè lis iue
Lou soulèu ié dintrè,
Lou cat barrè lis iue,
Lou soulèu ié restè ;
Es pèr acò que lou sèr,
Quand lou cat se reviho,
Aperceve dins sis iue
De moucèu de soulèu. »
Couleto disié encaro : « De frequenta li cat, l'on risque que de s'endrudi. Sarié-ti pèr comte que despièi mié-siècle recerque la coumpagnié di cat ?
Aguère jamai de lou cerca bèn liuen, nais souto mi pas. »
Pode dire la meme causo, ai pas besoun de li cerca, arribon soulet, cat perdu, abandouna, mau-ama e mau-trata que s'endraion dins moun camin en bousco d'un oustau acuiènt e de mèstre respetous en quau poudrien fisa soun amanço.
Lou mai estraourdinàri, es que chasque cop qu'ai-las, n'i’a un que defunto, siègue de malautié, d'auvàri, o dóu vieiun, n'i'a un autre qu'arribo coume se venié m'assoula d'aquelo perdo.
Aurien-ti un siesien sèn ?
Michello
Vedeno de moun jouine tèms
Vedeno de moun tèms èro un poulit vilage ;
Uno aigo claro, à gros bournèu, gisclavo de la font,
Li lèio de platano déjà prenien de l’age,
E nàutri, li pichot, jougavian tout de long.
Quand la voto venié, se fasié grand boumbanço,
La taulo s’aloungavo, bèn garnido à plési,
Pièi, li bouchoun sautavon, cantavian li roumanço,
Quand li bouito sautavon, restavian pas mousi.
Aro, i’a just lou large dins li carriero
Pèr passa coume un fum amé d’outis nouvèu ;
Dins li caire, cantoun e dins lis iero,
Se vèi de grand oustau de pu bèn en pu bèu.
Aro, ai pÒu dóu prougrès, moun cor es plen de peno,
Ai tant di d’adessias, en plourant, pèr toujour,
Tant de gènt desparèisson pau à pau de Vedeno !
Mai lou soulèu n’en ris e fai leva lou jour.
Dono Gineto Viaud-Demoulins nascudo au Pountet en 1903
Pouemo prepausa pèr Jano-Mario
Lou marrit pagaire
Un marrit pagadou venguè trouba un avoucat :
« Moussu, dis, siéu eici pèr vous dire que dève quàuqui sóu à-n-un individu que, chasco fes que me rescontro, m’afrounto davans tóuti, e me reclamo soun argènt, aquéu manjaire !...acÒ, sentès, me vèn en Òdi ! voudriéu un pau saupre, se i’aurié ges de biais pèr..pas paga. »
L’avoucat ié respound :
« avès-ti passa’n papié ? » « m’engardariéu bèn ! »
« i’a ges de testimÒni ? » « n’i’a ges, moussu. »
« eh ! bèn ! en aquéu cas, mandas-lou rascla de bouto ! »
« acÒ sufis, moussu ! …adessias !
Coume lou bon estajan anavo èstre à la porto, l’avoucat ié fai :
« me fau dès franc, coumpaire ! »
« avès de papié ? » l’autre ié dis. « noun »
« avès de tèstimÒni ? » « crese que badinas ? »
« eh ! bèn ! en aquéu cas, anas-vous rascla de bouto ! »
Armana prouvençau 1861-Frederi Mistral
Prepausa pèr Jano-Mario
mercredi 24 septembre 2014
Espousicioun au castèu de Fargues. Lou Pountet
Cette exposition, hommage à Frédéric Mistral pour commémorer le centième anniversaire de sa mort, aborde le thème de la flore chère au poète, tant dans sa vie que dans son œuvre.
Dans sa vie, c'est un herbier des végétaux présents dans ce qui fut le jardin de sa demeure, aujourd'hui musée Frédéric Mistral à Maillane. Arbres, arbustes, plantes diverses, soit une soixantaine de planches botaniques réalisées en langue provençale.
Dans son œuvre, ce sont les illustrations photographiques des végétaux chantés tout au long de son poème « Mirèio » qui viennent accompagner le lecteur, alliant la beauté de l'image à celle du texte de F. Mistral.
Dans ces journées du patrimoine, mettre en valeur la langue provençale, patrimoine immatériel dont nous devons la renaissance à Frédéric Mistral, s'imposait comme une évidence.